Các Nền Tảng Gọi Xe Quốc Tế Chuyển Đổi Cơ Chế Chia Sẻ Doanh Thu Với Tài Xế

Cơ chế chia sẻ doanh thu của các nền tảng gọi xe quốc tế đang có sự chuyển biến mạnh mẽ từ việc áp dụng tỷ lệ hoa hồng cố định sang hình thức linh hoạt hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của tài xế. Đặc biệt, tình hình này đã gây ra những tranh cãi và lo lắng trong cộng đồng tài xế tại nhiều quốc gia.

Chuyển Đổi Sang Cơ Chế Linh Hoạt

Một trong những ví dụ điển hình của sự dịch chuyển này là Grab, khi nhiều tài xế tại Việt Nam phản ánh rằng cơ chế "phí sử dụng ứng dụng linh động" khiến thu nhập thực nhận giảm mạnh, từ 70-75% còn chỉ còn 50-75%. Theo giải thích của Grab, phí này thay đổi tùy theo từng chuyến, thời điểm và một số yếu tố vận hành. Tuy nhiên, tài xế cho rằng phương thức tính phí này mơ hồ và khó dự đoán.

Trên thực tế, Grab và nhiều nền tảng gọi xe khác đã áp dụng cơ chế tính phí dịch vụ linh hoạt tại nhiều thị trường. Tại Singapore, Grab sử dụng nguyên tắc phí dịch vụ thay đổi theo khoảng cách điểm đón. Tại Philippines và Thái Lan, phí dịch vụ của Grab có mức trần lần lượt là 20% và 25%. Ở Indonesia, phí hoa hồng được yêu cầu giảm xuống còn 8% cho tài xế hai bánh kể từ tháng 7, trong bối cảnh chính phủ can thiệp vào mức phí.

Khác Biệt Cơ Cấu Tại Các Quốc Gia

Gojek, một đối thủ cạnh tranh chính của Grab, minh họa cụ thể cách thức tính phí của mình. Khi một hành khách trả 13.500 rupiah cho chuyến xe, cấu trúc sẽ gồm 11.500 rupiah tiền cước và 2.000 rupiah phí ứng dụng, tương đương khoảng 17,4%. Tài xế thực nhận về 10.580 rupiah, tức là khoảng 78,4% của món tiền đó.

Cách Tiếp Cận Khác Của DiDi và Uber

Cả DiDi và Uber cũng đang tích cực áp dụng cơ chế linh hoạt, nhưng với cách thức khác nhau. Tại Trung Quốc, DiDi đã áp dụng hoa hồng thay đổi theo cung cầu, với mức trần từng ở mức 29% và dự kiến sẽ giảm xuống còn 27% vào cuối năm 2025. CEO của DiDi, Sun Shu, cho biết tài xế có thể xem tỷ lệ hoa hồng cụ thể cho từng chuyến xe, điều này giúp họ dễ dự đoán hơn về thu nhập của mình.

Uber tại Mỹ thì không sử dụng cách tính phí hách chặt chẽ như các đối thủ. Thay vào đó, giá cước được tính riêng cho từng chuyến xe và nhà điều hành giữ lại phần chênh lệch giữa cước phí và thù lao tạm tính của tài xế.

Tại Ấn Độ, Uber đã áp dụng hình thức chia sẻ doanh thu khác. Tài xế phải trả một khoản phí thuê bao hàng ngày từ 20-40 rupee, tùy theo thành phố.

Các Ứng Dụng Ít Biến Động Hơn

Trái ngược với các nền tảng như Grab, DiDi và Uber, Bolt vẫn giữ nguyên tỷ lệ hoa hồng cố định tại nhiều thị trường. Tại Đông Nam Á, Bolt thu 15% ở Thái Lan và 18,5% ở Malaysia. Tại Nigeria và Ghana, tài xế phải trả hoa hồng 20%, trong khi ở Nam Phi, mức này là 21%.

Mặc dù các nền tảng vẫn tồn tại hình thức chia sẻ doanh thu bằng tỷ lệ hoa hồng cố định, làn sóng dịch chuyển sang cách tính linh hoạt đang diễn ra mạnh mẽ. Nghiên cứu gần đây cho thấy, sẽ có nhiều động lực để các ứng dụng gọi xe chuyển sang hình thức này.

Nghiên Cứu Tác Động Đến Tài Xế

Năm 2025, một nhóm nghiên cứu từ Oxford dẫn dắt bởi Reuben Binns đã phân tích hơn 1,5 triệu chuyến xe của 258 tài xế Uber ở Anh từ 2016-2024. Kết quả cho thấy, thu nhập tài xế đã giảm sút kể từ khi Uber chuyển qua cơ chế linh hoạt. Mặc dù khách hàng có thể trả nhiều hơn cho chuyến đi, nền tảng có thể giữ lại đến 50% từ những chuyến xe có giá trị cao.

CEO Uber, Dara Khosrowshahi, từng nhận định rằng việc chuyển đổi từ cách tính hoa hồng cố định sang ước tính cho từng chuyến, trong đó tính đến cả sở thích của tài xế, là trọng tâm trong tương lai của công ty.

Tăng Cường Minh Bạch và Giảm Hoa Hồng

Sự phát triển của mô hình hoa hồng linh hoạt gây ra nhiều xung đột lợi ích giữa nền tảng và tài xế. Năm 2025, Ấn Độ đã yêu cầu các nền tảng chỉ giữ lại tối đa 20% giá cước và minh bạch hóa cơ cấu khấu trừ. Tại Trung Quốc, một số nền tảng đã hạ tỷ lệ hoa hồng và thúc đẩy việc công khai thuật toán để nâng cao sự minh bạch.

Indonesia cũng từng quy định mức phí tối đa cho ứng dụng nhưng đã điều chỉnh từ 20% xuống còn 8% để bảo vệ lợi ích của tài xế. Bộ trưởng Giao thông Dudy Purwagandhi cho biết chính sách này nhằm cân bằng lợi ích của tài xế, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tóm lại

Thị trường gọi xe quốc tế đang chứng kiến sự thay đổi lớn trong cách thức chia sẻ doanh thu giữa nền tảng và tài xế. Xu hướng chuyển sang cơ chế linh hoạt đã ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập của tài xế, kéo theo những tranh cãi và yêu cầu cho sự minh bạch trong cách tính phí.